ที่ใดมีรัก ที่นั่นมีทุกข์
การส่งใจออกนอก เป็นสมุทัย
คนส่วนมาก ทุกข์เพราะความคิดของตนเอง
ยึดมั่นถือมั่นในขันธ์ 5 เป็นทุกข์
(ปัญจขันธ์ 1 รูป 4 นาม คือ รูป เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณ
- รูป ๑ ก็คือมหาภูตรูป ทั้ง ๔ ดิน น้ำ ไฟ ลม ที่ประชุมเป็นร่างกายนี้ นี่เรียกว่ารูปขันธ์
- เวทนา ก็เวทนา ความรับอารมณ์ ความรู้อารมณ์ เวทนา แปลว่า ความรู้อารมณ์หรือรับอารมณ์ ทุกข์ สุข ไม่สุข ไม่ทุกข์ ดีใจ เสียใจ เรียกว่าเวทนา
- สัญญา ตาจำรูป จำเสียง จำกลิ่น จำรส จำสัมผัส ที่เราจำหมดทุกคน นี่แหละเรียกว่าสัญญา
- สังขาร ความคิดดี คิดชั่ว คิดไม่ดี คิดไม่ชั่ว
- วิญญาณ ความรู้แจ้งทางทวารทั้ง ๖ รู้แจ้งทาง ตา หู จมูก ลิ้น กาย ใจ )
นิพพานัง ปรมังสุขัง
